శ్రీ గణేశ చాలీసా
A forty-verse Hindi devotional hymn to Lord Ganesha, the remover of obstacles and lord of beginnings. It recounts his birth, his form and his deeds, and closes with the promise that regular recitation clears difficulties and grants wisdom. Traditionally read on Sankashti Chaturthi, on Wednesdays, and before starting anything new.
జయ గణపతి సద్గుణ సదన, కవివర బదన కృపాల। విఘ్న హరణ మంగల కరణ, జయ జయ గిరిజాలాల॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):సకల సద్గుణాలకు నెలవైన, కవులపై కృప చూపే గణపతికి జయము. విఘ్నాలను తొలగించి మంగళాన్ని కలిగించే గిరిజా నందనా, నీకు జయము జయము.
జయ జయ జయ గణపతి గణరాజూ। మంగల భరణ కరణ శుభ కాజూ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):జయము జయము జయము గణపతీ, గణాల రాజా! నీవు శుభకార్యాలను మంగళంతో నింపి, అవి చక్కగా ప్రారంభమయ్యేలా చేస్తావు.
జయ గజబదన సదన సుఖదాతా। విశ్వ వినాయక బుద్ధి విధాతా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):గజముఖుడా, నీకు జయము. నీవు సుఖానికి నెలవూ సుఖాన్ని ఇచ్చేవాడవూ. సమస్త లోకాలకు వినాయకుడవై బుద్ధిని ప్రసాదించేవాడవు నీవే.
వక్ర తుణ్డ శుచి శుణ్డ సుహావన। తిలక త్రిపుణ్డ భాల మన భావన॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నీ వంకర దంతమూ పవిత్రమైన తొండమూ చూడ ముచ్చటగా ఉన్నాయి. నుదుటిపై శోభిల్లే త్రిపుండ్ర తిలకం మనసును ఆకర్షిస్తుంది.
రాజత మణి ముక్తన ఉర మాలా। స్వర్ణ ముకుట శిర నయన విశాలా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నీ వక్షస్థలంపై మణులు ముత్యాల హారం ప్రకాశిస్తుంది, శిరస్సుపై బంగారు కిరీటం అలరారుతుంది, కన్నులు విశాలమై కరుణతో నిండి ఉన్నాయి.
పుస్తక పాణి కుఠార త్రిశూలం। మోదక భోగ సుగన్ధిత ఫూలం॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నీ చేతులలో పుస్తకం, గొడ్డలి, త్రిశూలం శోభిల్లుతున్నాయి. నీకు మోదకాల నైవేద్యమూ సుగంధ పుష్పాలూ సమర్పించబడతాయి.
సున్దర పీతామ్బర తన సాజిత। చరణ పాదుకా ముని మన రాజిత॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నీ దేహం అందమైన పీతాంబరంతో శోభిల్లుతుంది, నీ పాదుకలు మునుల హృదయాలలో కొలువై ఉన్నాయి.
ధని శివసువన షడానన భ్రాతా। గౌరీ లలన విశ్వ-విఖ్యాతా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):శివుని కుమారుడవూ షడాననుడైన కార్తికేయుని సోదరుడవూ అయిన నీవు ధన్యుడవు. గౌరి ముద్దుబిడ్డవై విశ్వమంతటా ప్రసిద్ధి పొందావు.
ఋద్ధి సిద్ధి తవ చఁవర సుధారే। మూషక వాహన సోహత ద్వారే॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఋద్ధి సిద్ధి నీ ప్రక్కన చామరం వీస్తుంటారు, నీ మూషిక వాహనం ద్వారం వద్ద శోభిల్లుతూ నిలుస్తుంది.
కహౌం జన్మ శుభ కథా తుమ్హారీ। అతి శుచి పావన మంగలకారీ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఇప్పుడు నీ జన్మ శుభ కథను చెబుతాను; అది అత్యంత పవిత్రమైనది, శుద్ధి చేసేది, మంగళాన్ని కలిగించేది.
ఏక సమయ గిరిరాజ కుమారీ। పుత్ర హేతు తప కీన్హా భారీ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఒకానొక కాలంలో పర్వతరాజు కుమార్తె పార్వతి పుత్రుని కోరి కఠినమైన తపస్సు చేసింది.
భయో యజ్ఞ జబ పూర్ణ అనూపా। తబ పహుఁచ్యో తుమ ధరి ద్విజ రూపా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఆ అనుపమమైన యజ్ఞం పూర్తయినప్పుడు, నీవు బ్రాహ్మణ రూపం ధరించి అక్కడికి వచ్చావు.
అతిథి జాని కై గౌరీ సుఖారీ। బహు విధి సేవా కరీ తుమ్హారీ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):అతిథి అని తెలిసి గౌరి సంతోషించి, అనేక విధాలుగా నీకు సేవ చేసింది.
అతి ప్రసన్న హ్వై తుమ వర దీన్హా। మాతు పుత్ర హిత జో తప కీన్హా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఎంతో ప్రసన్నుడవై, తల్లి పుత్రుని కోసం తపస్సు చేసిన ఆ వరాన్ని నీవు అనుగ్రహించావు.
మిలహి పుత్ర తుహి బుద్ధి విశాలా। బినా గర్భ ధారణ యహి కాలా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):విశాలమైన బుద్ధి గల పుత్రుడు నీకు లభిస్తాడు, అదీ ఇప్పుడే, గర్భధారణ లేకుండానే.
గణనాయక గుణ జ్ఞాన నిధానా। పూజిత ప్రథమ రూప భగవానా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):అతడు గణాలకు నాయకుడూ, గుణ జ్ఞాన నిధీ, అందరికంటే ముందుగా పూజింపబడే భగవంతుడూ అవుతాడు.
అస కహి అన్తర్ధ్యాన రూప హ్వై। పాలనా పర బాలక స్వరూప హ్వై॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఇలా చెప్పి ఆ రూపం అంతర్ధానమై, ఊయలలో శిశురూపంలో ప్రత్యక్షమైంది.
బని శిశు రుదన జబహి తుమ ఠానా। లఖి ముఖ సుఖ నహిం గౌరీ సమానా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):శిశువై నీవు ఏడ్వడం మొదలుపెట్టినప్పుడు, నీ ముఖాన్ని చూసిన గౌరి ఆనందం ఇమడలేదు.
సకల మగన సుఖ మంగల గావహిం। నభ తే సురన సుమన వర్షావహిం॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):అందరూ ఆనందంలో మునిగి మంగళ గీతాలు పాడారు, ఆకాశం నుండి దేవతలు పూలవాన కురిపించారు.
శమ్భు ఉమా బహుదాన లుటావహిం। సుర ముని జన సుత దేఖన ఆవహిం॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):శంభుడు ఉమతో కలిసి విరివిగా దానాలు చేశారు, దేవతలూ మునులూ జనులూ శిశువును చూడ వచ్చారు.
లఖి అతి ఆనన్ద మంగల సాజా। దేఖన భీ ఆయే శని రాజా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఆ అత్యంత ఆనందాన్నీ మంగళ అలంకారాన్నీ చూసి శని రాజు కూడా శిశువును చూడ వచ్చాడు.
నిజ అవగుణ గుని శని మన మాహీం। బాలక దేఖన చాహత నాహీం॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):తన దోషాన్ని మనసులో తలచి శని శిశువును చూడ ఇష్టపడలేదు.
గిరిజా కఛు మన భేద బఢ़ాయో। ఉత్సవ మోర న శని తుహి భాయో॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):గిరిజ మనసులో కొంత సందేహం పెరిగింది — శనీ, నా ఉత్సవం నీకు నచ్చలేదా అని ఆమె అనుకుంది.
కహన లగే శని మన సకుచాఈ। కా కరిహౌ శిశు మోహి దిఖాఈ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):శని సంకోచంతో అన్నాడు — శిశువును నాకు చూపి నీవు ఏమి పొందుతావు?
నహిం విశ్వాస ఉమా ఉర భయఊ। శని సోం బాలక దేఖన కహయఊ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఉమ హృదయంలో నమ్మకం కలగలేదు; ఆమె శనిని శిశువును చూడమని చెప్పింది.
పడ़తహిం శని దృగ కోణ ప్రకాశా। బాలక శిర ఉడ़ి గయో ఆకాశా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):శని చూపు అంచు పడిన క్షణమే శిశువు తల ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయింది.
గిరిజా గిరీం వికల హ్వై ధరణీ। సో దుఖ దశా గయో నహిం వరణీ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):గిరిజ వ్యాకులమై నేలపై పడిపోయింది; ఆ దుఃఖ స్థితిని వర్ణించలేము.
హాహాకార మచ్యో కైలాశా। శని కీన్హ్యోం లఖి సుత కో నాశా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):కైలాసంలో హాహాకారం చెలరేగింది; శని చూపు కుమారుని నాశనం చేసిందని అందరూ చూశారు.
తురత గరుడ़ చఢ़ి విష్ణు సిధాయే। కాటి చక్ర సో గజ శిర లాయే॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):విష్ణువు వెంటనే గరుడుని ఎక్కి బయలుదేరి, చక్రంతో ఖండించి ఏనుగు తలను తెచ్చాడు.
బాలక కే ధడ़ ఊపర ధారయో। ప్రాణ మంత్ర పఢ़ శంకర డారయో॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):దానిని శిశువు మొండెంపై ఉంచారు; శంకరుడు ప్రాణ మంత్రాన్ని పఠించి ప్రాణం పోశాడు.
నామ గణేశ శమ్భు తబ కీన్హే। ప్రథమ పూజ్య బుద్ధి నిధి వర దీన్హే॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):అప్పుడు శంభుడు అతనికి గణేశుడని పేరు పెట్టి, మొదట పూజింపబడే వరాన్నీ బుద్ధి నిధి అయ్యే వరాన్నీ ఇచ్చాడు.
బుద్ధి పరీక్షా జబ శివ కీన్హా। పృథ్వీ కర ప్రదక్షిణా లీన్హా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):శివుడు బుద్ధి పరీక్ష పెట్టినప్పుడు, సమస్త భూమిని ప్రదక్షిణ చేయడమే పని.
చలే షడానన భరమి భులాఈ। రచీ బైఠ తుమ బుద్ధి ఉపాఈ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):షడాననుడు బయలుదేరి తిరిగి దారి తప్పాడు; నీవు మాత్రం కూర్చున్న చోటనే బుద్ధిమంతమైన ఉపాయం పన్నావు.
చరణ మాతు-పితు కే ధర లీన్హేం। తినకే సాత ప్రదక్షిణ కీన్హేం॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నీవు తల్లిదండ్రుల పాదాలను పట్టుకుని, వారికి ఏడు ప్రదక్షిణలు చేశావు.
ధని గణేశ కహి శివ హియ హరషే। నభ తే సురన సుమన బహు బరసే॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):'ధన్యుడు గణేశుడు' అని పలికి శివుని హృదయం హర్షంతో నిండింది; ఆకాశం నుండి దేవతలు పూలను విరివిగా కురిపించారు.
తుమ్హరీ మహిమా బుద్ధి బడ़ాఈ। శేష సహస ముఖ సకై న గాఈ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నీ మహిమనూ బుద్ధి గొప్పతనాన్నీ సహస్ర ముఖాల శేషుడు కూడా గానం చేయలేడు.
మైం మతి హీన మలీన దుఖారీ। కరహుఁ కౌన బిధి వినయ తుమ్హారీ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):నేను బుద్ధిహీనుడను, మలినుడను, దుఃఖితుడను; ఏ విధంగా నిన్ను స్తుతింతును?
భజత రామసున్దర ప్రభుదాసా। జగ ప్రయాగ కకరా దుర్వాసా॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ప్రభువు దాసుడైన రామసుందరుడు, ప్రయాగలోని కకరా, దుర్వాసా ప్రాంత నివాసి, ఇలా నిన్ను భజిస్తాడు.
అబ ప్రభు దయా దీన పర కీజై। అపనీ శక్తి భక్తి కుఛ దీజై॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఇప్పుడు ప్రభూ, ఈ దీనునిపై దయ చూపి, నీ శక్తిలోనూ భక్తిలోనూ కొంతైనా ప్రసాదించు.
శ్రీ గణేశ యహ చాలీసా, పాఠ కరై ధర ధ్యాన। నిత నవ మంగల గృహ బసై, లహే జగత సన్మాన॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఈ శ్రీ గణేశ చాలీసాను ధ్యానంతో పఠించేవారి ఇంట ప్రతిదినం నూతన మంగళం నిలుస్తుంది; వారు లోకంలో సన్మానం పొందుతారు.
సమ్బన్ధ అపనే సహస్ర దశ, ఋషి పంచమీ దినేశ। పూరణ చాలీసా భయో, మంగల మూర్తి గణేశ॥
ప్రతిపదార్థం (Telugu):ఋషి పంచమి దినాన ఈ చాలీసా పూర్తయింది, మంగళమూర్తి గణేశుని కృపతో.